موسیقی لردگان

 

موسيقي و ترانه هاي محلي  لردگان

 

ترانه هاي محلي با احتياج هنري يک ملت تطابق پيدا مي کند. حس هنر و زيبايي انحصار طبقات عالي تربيت شده نبوده و نيست، نابغه اي ساده نيز وجود دارد كه در محيط هاي ابتدايي تولد يافته احساسات خود را بي تكلف و با تشبيهات ساده به شكل آهنگ ها و ترانه هاي عاميانه بيان مي كند. گاهي به قدري ماهرانه از عهده اين كار برمي آيند كه اثر آنها جاوداني مي شود. اين نابغه هاي گمنام مؤلفين ترانه هاي عاميانه مي باشند. ترانه هاي محلي اولين پايه تجربي موسيقي هر كشور به شمار مي روند. غم ها، شادي ها، شكست ها، پيروزي ها، قهرمانان و شخصيت هاي برجسته مردم به اين موسيقي راه مي يابد. از اين رو از ارزش هاي ويژه اي برخوردارند.

در ايران نيز در ميان اقوام مختلف اين مهم به خوبي محرز است و اقوام و ايلات ايراني در اين زمينه مهارت شايسته اي دارند. در اين ميان ايل جليل بختياري همچنان که بزرگترين ايل کشور مي باشد در موسيقي نيز برترين و بهترين است. منطقه لردگان نيز به عنوان بخشي از اين ايل بزرگ از اين مهم بي نصيب نبوده و مي شود تمام ويژگيهاي موسيقي ايل را در اين منطقه ديد.

در لردگان اهميت نغمه هاي محلي در اشعار آنست البته اين سخن بدان معنا نيست كه آهنگ هاي محلي آن قلمرو ديدني، اهميت چنداني ندارند بلكه اشعار محلي و بومي آنجا از اهميت فراوانتري برخوردارند. اساساً موسيقي لردگان به دو بخش عمده تقسيم مي شود.اول موسيقي شادي و دوم موسيقي غمگين (چپي).  نوازندگان محلي (تشمال ها) ، پيامگذار و راويان تاريخ نگاشته نشده اين مرز و بوم هستند كه با ساز و آواز خويش تاريخ مردم و سرزمين خود را از نسلي به نسل ديگر انتقال مي دهند. سرود توشمال ها انگيزه اي ژرف دارد و تنها از روي تفنن سرچشمه نمي گيرد. از باب اطلاع بايد اشاره كرد سازهاي محلي اين منطقه محدود به كرنا و سرنا و دهل بزرگ و دهل كوچك مي شود. كرنا و سرنا و دهل كوچك و بزرگ در عروسي ها مورد استفاده گروه موسيقي يا همان توشمال ها قرار مي گيرد. اما در مراسم عزاداري كه به آن چپي مي گويند از سرنا و دهل كوچك استفاده مي كنند.

                                                      

هنگام نواخته شدن اين آهنگ ها در مراسم عروسي جالب است بدانيد، مردان و زنان در يك حركت و چرخش دسته جمعي كه به آن دستمال بازي مي گويند مشاركت دارند، البته تركه بازي يا چوب بازي يك بازي مردانه است و نياز به دو طرف دارد.  حركت هاي شاد و شادمانه آنها به نام دستمال بازي و چوب بازي نام برده مي شود.

درعروسي ترانه هاي مختلفي خوانده مي شود از ميان آن ترانه ها ترانه آهاي گل مشهورتر است نام برخي ديگر از ترانه هاي معروف عبارتند از:يار يار، بلال بلال، ظله، تيه کال برنو، گلمي، دي بلال، شيرعلي مردان، دختر بويراحمدي، شاهبانو، شليل، دست به دستمالم نزن، گل صحرا، داغ گل، تيناي ناي و غيره.

 

و در مقابل در مراسمات غم و به هنگام از دست دادن عزيزان از آهنگ هاي غمگين (چپي) استفاه مي کنند. بختياري هاي مقيم شهر چون در مراسم عزاداري هاي خود به توشمال چپي دسترسي ندارند، از كاست هايي كه روي آنها آهنگ هاي غمناك لري ضبط شده نيز استفاده مي كنند. اين ترانه ها بسيار حزن آور است و مراسم عزاداري را بسيار تأثرانگيزتر مي كنند.

به هر حال تا زماني كه با گويش بختياري آشنا نباشي و مفاهيم ابيات اين ترانه ها را درك نكني تأثير اين آهنگ ها برايت چندان قابل حس نيست. البته آهنگ اين ترانه ها هم حتي بي كلام نيز بسيار غمبار و اشك آور است و زنان لر بختياري گاه چندان در غم سنگين عزيزان خود دچار حالت تلخ و دردآوري مي شوند كه چنگ بر چهره مي كشند يا گيسوي خود را مي برند. همين قدر بدانيد تحمل ديدن اين صحنه ها بسيار مشكل است.

روح و طبع مردم اين ديار با اين آهنگ ها و صداي خوانندگان عجين شده و در هر موقعيتي اين آوازها را با خود همراه مي کنند. خوانندگان بختياري شهرت خاصي دارند همانند ملک مسعودي ، مسعود بختياري و ساير خوانندگان خوش صدايي که افتخارشان خواندن اشعار بختياري مي باشد. اما در اين ميان کورش اسدپور نه تنها در بين مردم لردگان و بختياري، بلکه طرفداران بسياري در تمامي استانهاي اطراف که به نحوي به زبان لري آشنايي دارند، دارا مي باشد و آوازه و شهرت خاصي دارد. او متولد لردگان است و شهرتش در خواندن اشعار حماسي مي باشد، شاهنامه را به سبکي بسيار دلنشين مي خواند. و تا کنون آثار مشهور و پر طرفداري همچون تيه کال(چشم سياه)، تي به ره (چشم انتظار)، تش دل (آتش دل)، عليداد (در وصف سردار نامي بختياري عليداد خان)، کر بختياري (پسر بختياري) را به عاشقان ترانه هاي ناب بختياري ارائه داشته است.

 

دیدار محمودی	قزلباش بختیاری	مسعود بختیاری	ملک مسعودی	کورش اسدپور
کینو	گل شقایق	کبک تاراز	دشت	گلمی
	تینا (تنها)	مال کنون (کوچ)	لاله سرخ	هیمه
		هی جار	مندیر	دی بلال

  اگر مایل به گوش دادن آهنگ های فوق می باشید. ابتدا در قسمت (نظر دهید) کلیک کنید تا موزیک زمینه حذف شود٬ سپس روی نام موزیک مورد نظر کلیک کنید تا اجرا شود.

به اميد آنکه موسيقي لردگان همانند مردم هميشه سرافراز و کوههاي هميشه سربلندش جاودانه بماند.