زبان و لهجه لردگان
بسيار شنيده ام که بهم گفته اند چه لهجه شيريني داري!!
خيلي از لهجه ام تعريف کرده اند و هميشه هم بهم گفته اند لهجه ات با نوعي صداقت همراه است!!
من اهل لردگانم!!
لهجه ام همان لهجه بختياري است ، با اندکي تفاوت نسبت به ساير سرزمينهاي بختياري که تمييز دادنش خيلي هم آسان نيست!
اين گويش ريشه اي بس طولاني دارد .حتي شايد به جرات گفت طويل تر از زبان فارسي امروزي!!، بله، زبان فارسي ، همين زبان فارسي که اگر کلمات بيگانه (!) منظورم انگيسي و عربي و ترکي را از آن بگيريم دگر چيزي بر جا نخواهد ماند .
زبان ما به اندکي غلظت برخواسته از زبان فارسي دري است و چون سرزمين بختياري هماره با دليرمردي مردان همچو شيرش پاسباني می شد، زبان ما نيز کمتر دستخوش تغييرات بوده است و از ورود کلمات عربي و ترکي در امان بوده است.
راولينسون در سفرنامه خود مينويسد:" تاکنون اين گويشهاي رايج در منطقه زاگرس را بازمانده زبان پهلوي ميدانستند ولي به نظر ميرسد زبان لري از فارس باستان مشتق شده است که همزمان با زبان پهلوي به صورت جداگانه با آن تکلم ميشده است".
گويش ما داراي اسلوب علمي نيست که بتوان دستور زبان فارسي را بر آن تحميل کرد، اما اگر بخواهيم بر اساس نگارش زبان فارسي و بر اساس اين زبان دستورالعملهايي پيدا کنيم مي توان گفت:
حرف (خ) در پاره اي موارد به (ه) تبديل مي شود که گاه بسيار خفيف و تلفظ نمي شود مانند (دختر) که (دُدَر) تلفظ مي شود.
در بعضي جاها حرف (آ) به (اُ) و بر عکس تبديل مي شوند.
و گهگاهي هم حرف (و) به ( ُ) تبديل مي گردد.
نشانه هاي جمع در زبان ما بيشتر (يل) و (ون) مي باشد مانند
پيا (مرد) ----------- پيايل (مردان)
گپ (بزرگ)--------- گپون (بزرگان)
و اما ضمائر در زبان ما به شکل زير است:
|
ضمائر فاعلي جدا
| |||||
|
مو |
(mo) |
من |
| ||
|
تو |
(to) |
تو |
| ||
|
هو |
(ho) |
او |
| ||
|
ايما |
(ima) |
ما |
| ||
|
ايسا |
(isa) |
شما |
| ||
|
هونو |
(hono) |
ايشان |
| ||
|
ضمائرمفعولي جدا | |||||
|
به مو |
(be-mo) |
بمن |
| ||
|
به تو |
(be-to) |
بتو |
| ||
|
بهو |
(b –ho) |
باو |
| ||
|
به ايما |
(be-ima) |
بما |
| ||
|
به ايسا |
(be-isa) |
بشما |
| ||
|
به هونو |
(be-hono) |
بايشان |
| ||
|
ضمائر فاعلي پيوسته
| |||||
|
مونه |
(mone) |
مرا |
| ||
|
تونه |
(toneh) |
تورا |
| ||
|
هونه |
(hone) |
اورا |
| ||
|
ايمانه |
(imane) |
مارا |
| ||
|
ايسانه |
(isaneh) |
شمارا |
| ||
|
هونونه |
(honone) |
ايشانرا |
| ||
|
|
|
|
| ||
|
صرف فعل رفتن در زمانهاي مختلف | |||||
|
|
|
|
| ||
|
|
ماضي مطلق |
|
| ||
|
رهدم |
(rahdom) |
رفتم |
| ||
|
رهدي |
(rahdi) |
رفتي |
| ||
|
رهد |
(rahd)
|
رهد |
| ||
|
رهديم |
(rahdim) |
رفتيم |
| ||
|
رهدين |
(ahdin) |
رفتيد |
| ||
|
رهدن |
(rahden) |
رفتند |
| ||
|
|
|
|
| ||
|
|
ماضي نقلي |
|
| ||
|
|
|
|
| ||
|
رهدمه |
(Rahdome) |
رفته ام |
| ||
|
رهديه |
(Radihe) |
رفته اي |
| ||
|
رهده |
(rade) |
رفته است |
| ||
|
رهديمه |
(rahdime) |
رفته ايم |
| ||
|
رهدينه |
(Rahdine) |
رفته ايد |
| ||
|
رهدنه |
(rahdene) |
رفته اند |
| ||
|
|
|
|
| ||
|
|
ماضي بعيد |
|
| ||
|
|
|
|
| ||
|
رهده بيدم |
(rahdebidom) |
رفته بودم |
| ||
|
رهده بيدي |
(rahde bidi) |
رفته بودي |
| ||
|
رهده بيد |
(Rahde bid) |
رفته بود |
| ||
|
رهده بيديم |
(rahde bidim) |
رفته بوديم |
| ||
|
رهده بيدين |
(Rahde biden) |
رفته بوديد |
| ||
|
رهده بيدن |
(Rahde biden) |
رفته بودند |
| ||
خيلي سخت نيست ، يه کم تمرين کنين خوب ياد مي گيرين!
به اميد آنکه زبان ما همچون فرهنگ ما ، فرهنگ ما همچون عظمت ما، و عظمت ما همچون کوههاي ما استوار و جاودان بماند